စာရေးဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်းသည် မြန်မာစာပေလောကနှင့် စာရေးဆရာများက ဦးညွတ်ဂါရဝပြုရသည့် စာရေးဆရာကြီး တစ်ဦးဖြစ်ပါကြောင်း၊ အထူးခြားဆုံးနှင့် အမှတ်ထင်ထင် စံပြုထိုက်သည့် စာအုပ်က တစ်သက်တာ မှတ်တမ်းနှင့် အတွေးအခေါ်များ ဆိုသည့်စာအုပ် ဖြစ်ပါကြောင်း၊ ဆရာကြီးသည် ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ မြတောင်ကျေးရွာသူ ဒေါ်ကြီးစိုးနှင့်အိမ်ထောင်ကျပြီး မိမိ၏ဇာတိ ကမ်းနီရွာတွင် ၁၉၂၂ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်စာ ကျောင်းဆရာလုပ်ရင်း ကြုံတွေ့ရသည့် အဖြစ်အပျက်ကို ရေးထားသော ကျားကိုက်သောမြင်းသည် အလယ်တန်းမြန်မာစာကားပြေ လက်ရွေးစင်စာအုပ်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရပါကြောင်း၊ အဖွားစိုးဟုခေါ်သည့် ဒေါ်ကြီးစိုးသည် ဘဝ၏နေဝင်စခရီးကို တူမဖြစ်သူ မမြင့်မြင့်နှင့်အတူ သက်ဆုံးတိုင် နေသွားပြီး ကမ်းနီရွာတွင် ခေါင်းချသွားခဲ့ပါကြောင်း၊

စာရေးဆရာသော်တာဆွေသည် ဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်း၏ လက်ရင်းတပည့်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည့် အကြောင်း၊ ဆရာကြီးနှင့် မိသားစုဝင်အဖြစ် တရင်းတနှီးဖြတ်သန်းခဲ့ ပုံများကို ရှုမဝရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်း အဆိုပါ ဘဝဇာတ်အကြောင်းကို ၁၆၆ တွင် ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါကြောင်း၊ ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်း ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် အဖွားဒေါ်ကြီးစိုး ကမ်းနီးရွာတွင်နေစဉ် ဆရာသော်တာဆွေထံ ရေးသည့် စာအကြောင်း၊ လူထုဦးလှက ဆရာသော်တာဆွေရေးသည့် စာနှင့်ပူးတွဲစာပါ အကြောင်းများကို ရေးသားတင်ပြ ထားပါကြောင်း၊

၎င်းစာတွင် ဆရာကြီး၏ဇနီးဖြစ်သူ မစိုးမရှိသည့်နောက် ဆရာကြီး၏စာမူများအတွက် ရသောငွေများကို (၁) ဒါရိုက်တာဦးသုခ၊ (၂) လူထုဦးလှ၊ (၃) စာရေးဆရာသော်တာဆွေ၊ (၄) ဦးဝင်းတင်တို့ လေးဦးတိုင်ပင်ပြီး သင့်လျော်သည့် လူငယ်စာရေးဆရာများအား သင့်လျော်သလို စဉ်းစားပြီး သင့်လျော်သည့် စာပေဆုများပေးရန် မိမိတာဝန်လွှဲအပ် ခဲ့ပါသည်ဆိုပြီး အသိသက်သေများဖြင့် အောက်တွင် သုံးဦးပါရှိပါကြောင်း၊

အဘွားစိုးကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဆရာသော်တာဆွေရှိရာ ရန်ကုန်မြို့ကို ဆရာမကြီးလူထုဒေါ်အမာ ရောက်ရှိလာပြီး ရွှေဥဒေါင်းစာပေမူပိုင်ခွင့် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ရွှေဥဒေါင်းဆု အစုအဖွဲ့ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်ဟု ဆိုပါကြောင်း၊ (၁) လူထုဦးလှ (ကွယ်လွန်)၊ (၂) ဆရာဦးသုခ၊ (၃) လူထုဒေါ်အမာ၊ (၄) သော်တာဆွေတို့အပြင် ဆရာဦးဝင်းတင်တို့ပါဝင်ပြီး စာမူများပြန်လည် ထုတ်ဝေရေး ကိစ္စအဝဝအတွက် အဆိုပါအဖွဲ့က တာဝန်ယူဆောင်ရွက် ခဲ့သည်ဟု ဆိုပါကြောင်း၊ အဖွဲ့က လုပ်ငန်းစဉ်ခုနစ်ရပ် ချမှတ်ခဲ့ပြီး အမှတ်စဉ် (ဂ) တွင် စာမူပြန်လည် ထုတ်ဝေခွင့်နှင့် စာမူဉာဏ်ပူဇော်ခ လက်ခံထိန်းသိမ်းရေး ကိစ္စများကို အဖွဲ့၏ကိုယ်စားလှယ် လွှဲအပ်ချက်အရ လူထုဒေါ်အမာ တစ်ဦးတည်းက တာဝန်ခံဆောင်ရွက်သွားမည်၊ အမှတ်စဉ် (ဃ) တွင် စာမူဉာဏ် ပူဇော်ခများကို အဖွဲ့ဝင်များ၏ သဘောတူညီချက်အရ ဘဏ်တစ်ခုခုတွင် ငွေစာရင်းဖွင့်၍ အပ်နှံထားမည်ဟုလည်း ပါရှိပါကြောင်း၊

အထက်ပါအကြောင်းအရာများနှင့် ပတ်သက်ပြီး ၂၇-၁၂-၁၉၉၈ ရက်နေ့က တူမလေး မမြင့်မြင့်သန်းက ၎င်း၏ခင်ပွန်း ယခုထီးချိုင့်မြို့နယ် ပညာရေးမှူးနှင့် ထီးချိုင့်မြို့နယ်စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းဥက္ကဋ္ဌ မောင်ချစ်ထွေး (မဟာဝိဇ္ဇာ) တို့သည် မန္တလေးမြို့ ဆရာမကြီးလူထုဒေါ်အမာနှင့် သွားရောက် တွေ့ဆုံသည့်အခါ ရွှေဥဒေါင်းစာပေဆုက ထုတ်ပေးရန် မလွယ်ကူသေးကြောင်း လူထုဦးလှနှင့် ဆရာသော်တာဆွေတို့သည်လည်း ကွယ်လွန်သွားကြပြီး ဦးဝင်းတင်လည်း ထောင်ထဲရောက်နေကြောင်း၊ ဆရာကြီးဦးသုခလည်း ကျန်းမာရေးမကောင်းသဖြင့် အမှတ် (၂) စစ်ဆေးရုံ တက်နေရကြောင်း၊ စာမူမှရသောငွေများကို ဆရာမကြီးလူထု ဒေါ်အမာ၏သား ဗိုလ်ညို ယခု စာရေးဆရာ ညီပုလေးအမည်ဖြင့် ဘဏ်တွင်အပ်နှံထားကြောင်း ဆရာမကြီးက ပြောပြသည်ကို မမြင့်မြင့်သန်း၏ ၃၀-၅-၁၉၉၉ ရက်နေ့ရက်စွဲဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ မြန်မာနိုင်ငံစာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌထံတင်ပြသည့် စာတွင်ပါရှိသည်ကို တွေ့ရှိရပါကြောင်း၊ သို့ပါ၍ နိုင်ငံကျော်စာရေး ဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်း စာအုပ်များထုတ်ဝေမှု၊ စာမူများထိန်းသိမ်းထားမှု၊ စာမူခများရရှိမှုပမာဏနှင့် ရွှေဥဒေါင်းစာပေ ဆုချီးမြှင့်ရန် မည်သူကမည်သို့ စီမံဆောင်ရွက်နေသည်ကို သိရှိလိုပါသဖြင့် မေးမြန်းပါသည်။