(ည)-လူ၊ တိရစ္ဆာန်တို့၏ တစ်ခုတည်းသောကျန်းမာရေး(One Health)ဖော်ဆောင်နိုင်ရေးအတွက် နိုင်ငံတော်အဆင့် မဟာဗျူဟာ (National Strategic Plan) ရေးဆွဲအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန် အစီအစဉ် ရှိ/မရှိ နှင့်စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း

ကျန်းမာရေးသည် အရေးကြီးသည့် လာဘ်တစ်ပါးဖြစ်ပါကြောင်း၊  Food Safety အာဟာရပြည့် ဘေးကင်းလုံခြုံသည့် အသား၊ နို့၊ ဥများကို စားနိုင်ရန် Food Security အစားအစာ အလုံ အလောက်ကိုလည်း လိုပါကြောင်း၊ လူသားတို့ ကျန်းမာရေးအတွက် ဆရာဝန်၊ သူနာပြုဆရာမတွေ သာမက ဆက်စပ်သူအားလုံးတွင် တာဝန်ရှိပါကြောင်း၊ ယခုဆိုလျှင် COVID-19 ရောဂါက ကမ္ဘာကြီး ကိုဖျားနာအောင်၊ လူသားများ သေကျေ ပျက်စီးအောင်၊ စီးပွားရေးပါလျော့နည်းကျဆင်းအောင် ဒုက္ခ ပေးနေသည်ကို လူတိုင်းသိရှိပါကြောင်း၊ အဆိုပါ ရောဂါဆိုးများသည် တိရစ္ဆာန်တွေကစပြီး ဖြစ်ပွား လာကြပြီး တိရစ္ဆာန်က လူကိုကူး၊ လူက တိရစ္ဆာန်ကိုကူးသည့်အတွက် Zoonoses ရောဂါများဟု ခေါ်ပါကြောင်း၊ လူတွင် ဖြစ်ပွားသည့်ရောဂါ၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် တိရစ္ဆာန်များက ကူးစက်ခြင်း ဖြစ်ပါကြောင်း၊  လူတွင် ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါပိုး ၁၄၁၅ မျိုးတွင် ၆၁.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် တိရစ္ဆာန်များက အခြေခံဖြစ်ပါကြောင်း၊

          ယင်းသို့ ကူးစက်လာရခြင်းမှာလည်း လူဦးရေများပြားလာပြီး တိရစ္ဆာန်များ နယ်ထဲကိုချဲ့ထွင် သည့်အတွက် တိရစ္ဆာန်များနှင့် အနေနီးခြင်း၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းသည့်အတွက် ကမ္ဘာ အနှံ့အသားများ သယ်ပို့ခြင်း၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဈေးကွက်များ ရှိနေခြင်း၊ အသား၊ ငါးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဈေးများတွင် တိရစ္ဆာန်အရှင်ကောင်များကို ဈေးရောင်းဈေးဝယ်သူများကြားထဲ သယ်ယူရောင်းချခြင်းများကြောင့် ဖြစ်ပါကြောင်း၊ ဆန်းသစ်လာသည့် ရောဂါများကို ကြည့်မည်ဆိုပါက ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိသော ပထဝီနယ်မြေဒေသမှ နေရာအသစ်များတွင် ရောက်ရှိ ဖြစ်ပွားသည်လည်း တွေ့ရပါကြောင်း၊ ဖြစ်နေကြ လူ၊ တိရစ္ဆာန်များတွင် မဟုတ်ဘဲ တခြား အကောင်မျိုးများကို ကူးစက်ပြီးရောဂါဖြစ်ပါက ရောဂါပိုးများပိုမိုပြင်းထန်လာသကဲ့သို့ ပိုးမျိုးစိတ်၊ မျိုးကွဲများလည်း မယုံ ကြည်နိုင်လောက်အောင် ပွားများသွားနိုင်ပါကြောင်း၊ အန္တရာယ်သည်  လွယ်ကူစွာပျံ့နှံ့သွားလာနိုင်သည့်အတွက် အထူးသတိထားရန် လိုအပ်ပါကြောင်း၊ ယခု COVID-19 ပိုးသည်လည်း Mutation ဖြစ်ပြီး D 614 မှ G 614 အဖြစ်    (၁၀)ဆလောက်ကူးစက်မြန်ပိုးအဖြစ် ပြောင်းလာနေပါကြောင်း၊ ထို့အပြင် မသမာသူ အကြမ်းဖက်သမားများ၏ Bioweapon ဆိုသော အဏုဇီဝဖျက်ပိုးလက်နက် တီထွင်လိုမှုကြောင့် ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် ဖန်တီးထုတ်လုပ်နိုင်သည်ကို လည်း မေ့လျော့မထားသင့်ပါကြောင်း၊  ရောဂါပိုး၏ ပြင်းအားနှင့် ပိုးအသစ်အဆန်းများကို တိတိကျကျရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်သည်မှာ ဓာတ်ခွဲခန်းများဖြစ်ပါကြောင်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ မော်ကွန်းတိုက် လမ်း အမျိုးသား ကျန်းမာရေးဓာတ်ခွဲမှုဆိုင်ရာဌာန(NHL)ဓာတ်ခွဲဌာန၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ ဇီဝကလမ်း၊ DMR ဟု ခေါ်သည့် ဆေးသုတေသနဦးစီးဌာန၊ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဓာတ်ခွဲခန်းများစသည် ဓာတ်ခွဲခန်းများလည်း နိုင်ငံတော်အဆင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်ပါကြောင်း၊

မမျှော်မှန်းနိုင်လောက်အောင် ကြောက်စရာကောင်းသည့် ရောဂါပိုးအသစ်အဆန်းနှင့် တစ်ကြော့ပြန် ဆန်းသစ်လာသော ရောဂါပိုးများ၏ အန္တရာယ်ကို တားဆီးကာကွယ်ရန် ရောဂါရှာဖွေရေး ဆရာဝန် ကြီးများ၊ တိရစ္ဆာန် ဆေးပညာရှင်များ၊ ဓာတ်ခွဲပညာရှင်များ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပညာရှင် များ၊ သုတေသန ပညာရှင်များ စသည့် သက်ဆိုင်ရာနယ်ပယ်အသီးသီးက  ပုဂ္ဂိုလ်များ စုပေါင်းပြီး One Health National Strategic Plan နိုင်ငံတော်အဆင့် စီမံကိန်းချမှတ်ရေးဆွဲအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မှ အောင်မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည့်အတွက် လူ၊ တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကျန်းမာရေးနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးတို့ ပူးပေါင်းဆက်နွှယ်နေသည့် တစ်ခုတည်းသောကျန်းမာရေး(One Health) ဖော်ဆောင်နိုင်ရေးအတွက် နိုင်ငံတော်အဆင့် မဟာဗျူဟာ (National Strategic Plan) ရေးဆွဲအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန် အစီအစဉ် ရှိ/မရှိ သိရှိလိုပါကြောင်း မေးမြန်းပါသည်။