ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၄၇၁၊ ၁၄၉၂၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၃၃၊ ၈၅၄ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီနိုင်ငံတော်ကြီးကို အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သော မွန်ဘုရင် ဓမ္မစေတီ မင်းကြီး မှ ကြေးပိဿာချိန် ၁၈၀၀၀၀ ရှိ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီးကို သွန်းလုပ်တော် မူပြီး ပြည်သူများ အလှူဒါနပြုလုပ်၍ အမျှဝေ ဆုတောင်း သာဓု အနုမောဒနာခေါ် ဆိုနိုင်ရန်အလို့ငှာ ရည်သန်မျှော်ခိုးလျက် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၄၇၆ ခုနှစ်၊ အောက် တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့မှာ ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်ကြီး ထံ ရေစက် သွန်းချ အမျှဝေ လှူဒါန်း ခဲ့ကြောင်း သိရှိမှတ်သားရပါသည်။ အဆိုပါ ကြေး သွန်းခေါင်းလောင်းတော် ကြီးမှာ ကြေးပိဿာချိန် ၁၈၀၀၀၀ ရှိသည့် အလျောက် ကမ္ဘာတစ်လွှားတွင် အကြီးမားဆုံးသော ခေါင်းလောင်း တော်ကြီးဖြစ်ကြောင်းနှင့် ခေါင်းလောင်းတော် ၏ သက်တမ်းမှာ နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ ကျော်က ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ အဆိုပါ ပိဿာ ၁၈၀၀၀၀ ရှိခေါင်းလောင်းတော်ကို သွန်းလုပ်ရာတွင်လည်း ခေါင်းလောင်းတော်၏ မျက်နှာပြင်များပေါ်၌ ၎င်း၏အလှူဒါနအတွက် ရေစက်သွန်းချ အမျှဝေဆုတောင်းခဲ့သည့် အချက်များနှင့် မွန်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းအကြောင်း အရာများ ကို ပဗ္မည်းထိုးရေးသား မှတ်တမ်းတင်ထားရှိခဲ့ကြောင်း၊ အနောက်ဘက်လွန် မင်းတရားကြီး လက်ထက်တော်တွင် ပေါ်တူကီလူမျိုး ငဇင်းခါ ခေါ် ဖီးလစ်ဒစ်ပလီတို မှ အဆိုပါခေါင်းလောင်းတော်ကြီးကို အရည်ကျိုပြီး အမြောက်ပြုလုပ်ရန် အတွက် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၆၁၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဖောင်သင်္ဘောဖြင့် သန်လျင်မြို့ သို့သယ်ဆောင်ယူသွားသည့်အရေးကို လမ်းခရီးတွင် ပုဇွန်တောင်ချောင်းဝအရောက် ဒေါပုံမြစ်ကူး သည့်နေရာ တစ်ဝိုက်တွင် ဖောင်သင်္ဘော ပျက်၍ ခေါင်းလောင်းတော်သည် မြစ်ထဲကျ၍ နစ်မြှုပ်ခဲ့ရပါကြောင်း နစ်မြှုပ်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်းမှာ ၄၀၁ နှစ်ရှိပြီး ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ် တွင် ၂ ကြိမ်၊ ၁၉၉၇၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ စုစုပေါင်း ၄ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဆယ်ယူရန်ကြိုးပမ်းခဲ့ သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပါကြောင်း သိရှိရပါသည်။ အဆိုပါခေါင်းလောင်းတော်ကြီးအား ဆက်လက် ဆယ်ယူနိုင်ရေးအတွက် ပြည်ပကုမ္ပဏီမှ အကူအညီပေးရန် ကမ်းလှမ်းလာသော်လည်း သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနမှ ဆယ်ယူရန်ခွင့်မပြုသေးပါသဖြင့် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ စောင့်ဆိုင်းခဲ့ရ ပါကြောင်းနှင့် ယနေ့တိုင် ဆယ်ယူမှုမပြုလုပ်နိုင်သေးပါကြောင်းကိုလည်း ဂျာနယ်အချို့မှ ဖတ်ကြား သိရှိရပါသည်။

ဤခေါင်းလောင်းဆယ်ယူ ရေးကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မိမိတို့မွန်တိုင်းရင်းသားရှေးလူကြီးများ၏ အဆိုအရ

(က) ခေါင်းလောင်းအလှူရှင်ဖြစ်သော ဓမ္မစေတီမင်းကြီးသည် ဘုန်းကံမြင့်မားသူဖြစ်၍ လည်းကောင်း ၊ ခေါင်းလောင်းတော်အား ရွှေတိဂုံ ဘုရားတွင် ရေစက်သွန်းချအမျှဝေ၍ လှူဒါန်းထားသော ပစ္စည်းဖြစ်နေ၍ လည်းကောင်း၊ ဆိုင်ရာပိုင်ရာ သမာဒေဝနတ်များတို့မှ စောင့်ရှောက် ထားမည်ဖြစ်ပါသဖြင့် ခေါင်းလောင်းကို ဆယ်ယူ ရရှိလိုပါက ၎င်းနတ်ဒေဝါတို့အား တိုင်တည်ပြီး ခွင့်ပြုချက်တောင်းရန် လိုအပ်ပါကြောင်း။

(ခ) ဆယ်ယူ မည့်ပုဂ္ဂိုလ်များတို့သည်လည်း သီလသမာဓိပညာ၊ ကတိသစ္စာ၊ ဘုန်းသမ္မာ အစရှိသည့် သူတော် ကောင်းတရားများနှင့် ပြည့်စုံနေရန်လည်းလိုအပ်ပါကြောင်း။

(ဂ) ကာလဒေသဆိုသော စကားအရ အချိန်အခါကောင်းရွေးချယ်ရန်နှင့် အောင်မြင်နိုင်သော အရပ်ဒေသ ကို ရွေးချယ်တတ်ရန် လိုအပ်ပါကြောင်း ရှေးလူကြီးများ၏စကားကို မှတ်မိသမျှ တင်ပြခြင်းဖြစ်ပါကြောင်း။

ယခုအချိန်အခါမှာ နိုင်ငံတော်၏ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များကို မြေပေါ်မြေအောက်မှ ရှာဖွေစုဆောင်းလျက် ရှိသော အချိန်ကာလ၌ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သည့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် အမြောက်အမြားနှင့် ပြည့်စုံနေသော ရေအောက်ရှိ ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းတော်ကြီးကို ဆယ်ယူရရှိမည်ဆိုပါက အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော မြန်မာ့ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်မြောက်မြားစွာတို့ကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း တင်ပြလိုပါသည်။ အကယ်၍ ဆယ်ယူမှု မပြုဘဲ ရေအောက်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ နှစ်မြှုပ်နေမည်ဆိုပါက ခေါင်းလောင်းတော်သည် ယခုထက်မက ပျက်စီးဆုံးရှုံးသွားနိုင်မည်ဖြစ်ပါသဖြင့် နိုင်ငံတော်အတွက် ကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုတစ်ရပ်နှင့် ရင်ဆိုင် ရမည်ဖြစ်ပါကြောင်း တင်ပြလိုပါသည်။ သို့ပါ၍ ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး ဆယ်ယူရရှိရေး ကိစ္စကို နိုင်ငံတော်၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် စုဆောင်းရေးကဏ္ဍတွင် အရေးကြီးသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ် သတ်မှတ်သင့်ပါကြောင်း၊ တင်ပြအစီရင်ခံပြီး အမြန်ဆုံး အကောင်အထည်ဖော် ဆယ်ယူနိုင်ပါရန် အလေးအနက် တိုက်တွန်းလိုပါကြောင်းနှင့် အောက်ဖော်ပြပါမေးခွန်းများကို မေးမြန်းလိုပါကြောင်း-

(က) ဒေါပုံမြစ်တွင် နစ်မြှုပ်လျက်ရှိသော ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းတော်အား ပြည်ပနိုင်ငံကုမ္ပဏီမှ ကူညီ ဆယ်ပေးမည်ဟု ကမ်းလှမ်းသည့်ကိစ္စမှာ ဟုတ်မှန်ပါသလား။ မည်သည့်နိုင်ငံမှ မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းက မည်ကဲ့သို့ ကူညီမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိလိုပါသည်။

(ခ) အဆိုပါပြည်ပနိုင်ငံမှ ကူညီဆယ်ယူခွင့်ကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ ခွင့်မပြုသေး ပါသဖြင့် ဆယ်စုနှစ်များစွာ စောင့်စားခဲ့ရသည့်ကိစ္စသည် ဟုတ်မှန်ပါသလား။ ဟုတ်မှန်မည်ဆိုပါက အဆိုပါ ကူညီမည့်နိုင်ငံအား ကူညီခွင့်မပြုသည့် အကြောင်းများကို သိရှိလိုပါသည်။

(ဂ) ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းတော်အားဆယ်ယူရေးကိစ္စတွင် မည်ကဲ့သို့သော အခက်အခဲများရှိပါ သနည်း။ ခေါင်းလောင်းတော်အား မည်သည့်ခုနှစ်ကို နောက်ဆုံးထားပြီး အပြီးအပိုင်ဆယ်ယူရန် လျာထား သတ်မှတ်ထားပါသနည်း။ စသည့်မေးခွန်းများကိုသိရှိလိုပါကြောင်းမေးမြန်းပါသည်။