မိုးကုတ် မြို့နယ်၊ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားပြည်သူလူထုများအတွက် ရိုးရာနည်းဖြင့် တစ်ပိုင်တစ်နိုင် ၂၀၀၄ ခုနှစ်က ကဲ့သို့ ကျောက်မျက်တူးဖော်ခွင့်ရှိ၊ မရှိ ကိုမေးမြန်းမှာဖြစ်ပါတယ်ခင်ဗျား။ ကျွန်တော်၏ မေးမြန်းချက်ကို စာအားဖြင့် ဖတ်ကြားခွင့်ပြုပေးပါရန် လေးစားစွာ ပန်ကြားအပ်ပါတယ်ခင်ဗျား-

(က)    မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်သည် မြို့တစ်မြို့၊ ရပ်ကွက် ငါးရပ်ကွက်၊  ကျေးရွာ ၁၂၉ ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး လူဦးရေမှာ ၁၅၆၉၄၆ ဦး နေထိုင်လျက်ရှိသော မြေ ၁၇၇၃၀ ဧက စိုက်ပျိုးခြင်းမပြုနိုင်သောမြေ၊ ကျောက်မျက် တူးဖော်‌ြမေအပါအဝင် ၁၇၈၉၆၇ ဧက ရှိပါတယ်ခင်ဗျား။

( ခ )   မိုးကုတ်မြို့နယ်အနေဖြင့် တောင်တန်းပေါများပြီး စိုက်ပျိုးမြေနည်းပါး၍ အစဉ်အလာ အားဖြင့် မွေးရာပါအသက်မွေးဝမ်းကျောင်း မိရိုးဖလာလုပ်ငန်းဖြစ်သော ကျောက်မျက် တူးဖော်လုပ်ကိုင်မှုကိုသာ ဆောင်ရွက်ပြီး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့ပါတယ်ခင်ဗျား။ မိုးကုတ်မြို့နယ်၏ မူလစီးပွားရေးအ‌ြခေခံ ကျောက်မျက်လုပ်ငန်းများကို ငွေအရင်းအနှီး စိုက်ထုတ်ဆောင်ရွက်မှုများရှိသကဲ့သို့ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသည့် လက်လုပ်လက်စားများ တစ်ပိုင်တစ်နိုင် ရှာဖွေစားသောက်မှုများလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်ခင်ဗျား။ ဒါ့အပြင် မိုးကုတ်မြို့ ကျောက်မျက်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းမှာ ပေါက်ပန်းဈေးလုပ်ကိုင်ခြင်း၊ လုပ်သားတစ်ဦးမှ ငါးဦးထိ တောင်ကုန်းတောင်ထိပ်များပေါ်မှ ခြုံနွယ်များရှင်းပြီး မြေများကို အိတ်ဖြင့်  ထည့်သွင်းကာ တောင်အောက်သို့ သယ်ဆောင်၍ ချောင်း‌ြမောင်းရေထဲတွင် ဇကာဖြင့် ကျောက်များရှာဖွေခြင်းကိုခေါ်ပါတယ်ခင်ဗျား။ခနွဲဆေးခြင်း၊ ဆန်ခါချခြင်း၊ ခဲစာထုခြင်း၊ တွင်းလုံးလေးပင်၊ ကိုးပင်၊  မျော၊ လူး၊ လက်ကြား၊ ကျင်းပြတ်စနစ်ဖြင့် တူးဖော်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ အများအားဖြင့် ငွေအရင်းအနှီးများစွာစိုက်ထုတ် ဆောင်ရွက် နိုင်သည့် အနည်းစုဒေသခံလုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဒေသခံမဟုတ်သော အများစုစီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများ လာရောက်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပါတယ်ခင်ဗျား။

( ဂ )   မိုးကုတ်မြို့ ကျောက်မျက်လုပ်ကွက်တွင် ဦးပိုင် ၂၇၇ ကွက်၊ အကျိုးတူကုမ္ပဏီများမှ ၁၈ ကွက်၊ သ/မအသင်းမှ ၄၆ ကွက်၊ ဖော်ထုတ် ၄၁၄ ကွက်၊ သတ်မှတ်လေလံ ၉၀၇ ကွက် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး ရတနာခွန်အဖြစ် ယခု ၅ နှစ်ကာလအတွင်း ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ခုနှစ် တွင် ၁၄၅၅ သိန်းအများဆုံးရရှိပြီး ၂၀၀၉-၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၆၄၅ သိန်းသာ အနည်းဆုံးရရှိခဲ့ပါတယ်ခင်ဗျား။

( ဃ)   ကျောက်မျက်တူးဖော်ဌာနမှ သမိုင်းကိုကြည့်မည်ဆိုလျှင် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ကျောက်မျက်တူးဖော်ခွင့် လိုင်စင်များရယူစေပြီးဆောင်ရွက်ကြပါသည်။ ထွက်လာ သောကျောက်များကို နိုင်ငံခြားနှင့် ဆက်သွယ်ရောင်းချခွင့်လည်းရှိခဲ့ဖူးပါသည်။ ထို လိုင်စင်တွင် အထူးဒေသလိုင်စင်နှင့် ရိုးရိုးလိုင်စင်ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိရာ အထူးဒေသ လိုင်စင်မှာ ကျောက်များကို မည်သည့်နည်းဖြင့်မဆို တူးဖော်ခွင့်ရရှိသော လိုင်စင်ဖြစ်ပြီး ရိုးရိုးလိုင်စင်မှာ မိုးကုတ်မြို့နယ် ဒေသခံတိုင်းရင်းသားရိုးရာနည်းဖြင့် တစ်ပိုင်တစ်နိုင် တူးဖော်ခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ငွေကြေးမပြည့်စုံသော ဆင်းရဲနွမ်းပါးသည့် ဒေသခံလူ အများစုမှာ ပေါက်ပန်းဈေးလုပ်ကိုင်ခြင်း၊ ခနှဲဆေးခြင်း၊ ဆန်ခါချခြင်း၊ ခဲစာထုခြင်းကို လုပ်ကိုင်ကြပါသည်။

သို့ရာတွင် ၁၂-၃-၁၉၆၉ ရက်နေ့ ကျောက်မျက်ရတနာတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူ ပိုင်သိမ်းပြီးသည့်အချိန်ကစ၍ မိုးကုတ်နယ်သူနယ်သားတို့၏ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ နည်းပါး လာရာ ၂၉-၉-၁၉၉၅ နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ကျောက်မျက်ရတနာ ဥပဒေအရ အောက်ပါကန့်သတ်ချက်များ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါသည်-

(က)    ကျောက်မျက်ရတနာ ထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရန် လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုမိန့်မရရှိခြင်း၊

( ခ )   ပုဂ္ဂလိက တစ်ဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ရပ်က လုပ်ကိုင်ခွင့်၊ လက်ဝယ်ထားခွင့်၊ အသုံးပြုခွင့်၊ အကျိုးခံစားခွင့်၊ ဆက်ခံခွင့် သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခွင်‌့ရှိသော ‌ြမေ၏ အပေါ်ယံ‌ြမေဆီလွှာဖြစ်စေ၊ ‌ြမေဆီလွှာအောက်တွင်ဖြစ်စေ၊ မည်သည့်ကမ်းလွန် ရေတိမ်ပိုင်းတွင်ဖြစ်စေ သဘာဝအလျောက်တွေ့ရှိရသောကျောက်သည် နိုင်ငံပိုင် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။

( ဂ )   ကျောက်မျက်ရတနာ ထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းများဟာ ကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် အသင်းအဖွဲ့ များသာ လုပ်ကိုင်ခွင့်ရှိခြင်း၊

(ဃ)    ကျောက်မျက်ရတနာဥပဒေပုဒ်မ ၄၁ အရ ကျောက်မျက်ရတနာထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်း ကို ခွင့်ပြုမိန့်မရရှိဘဲ လုပ်ကိုင်ခြင်း၊ ကျောက်မျက်အရိုင်းကိုခွင့်ပြုချက်မရဘဲ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခြင်းများ ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ်အနည်းဆုံး ၇ နှစ်၊ အများဆုံး ၁၅ နှစ်အထိ ချမှတ်ခံရမည့်အပြင် ငွေဒဏ်ကိုပါ ချမှတ်ခံရမည်ဖြစ်သော ဥပဒေကြောင့် မိုးကုတ် နယ်သူ၊ နယ်သား တိုင်းရင်းသားပြည်သူလူထု၏ ပေါက်ပန်းဈေး၊ ခနှဲဆေး၊ ဆန်ခါချ၊ ခဲစာထု လုပ်ငန်းများ အဆုံးသတ်သွားပြီး ယနေ့အထိ အလုပ်အကိုင်ဆောင်ရွက်ခွင့် မရှိတော့ပါဘူး။

( င )   မိုးကုတ်မြို့နယ်ရှိ တိုင်းရင်းသားပြည်သူလူထုမှာ ကျောက်မျက်ဥပဒေအရ လုပ်ကိုင်ခွင်‌့  မရှိ၍ မိုးကုတ်မြို့နယ်၏ ပထဝီသဘောသဘာဝအရ မိုးကုတ်မြို့နယ်သည် ကုန်းတွင်းပိတ် မြို့နယ်ဖြစ်ခြင်း၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ဖောက်ကား စီးဆင်းမှုမရှိခြင်း၊ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းဖြစ်ထွန်းမှုမရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရိုးရာတူးဖော်မှုနည်းများဖြင့်  တရားမဝင် ခိုးကျင်းတူးဖော်လုပ်ကိုင်ပြီး စားသောက်နေကြပါသည်။

( စ)    အထက်ပါအ‌ြခေအနေများကြောင့် မိုးကုတ်မြို့နယ်ရှိ တိုင်းရင်းသားပြည်သူလူထုများ ၎င်းတို့ဒေသကို မိမိဒေသခံမဟုတ်သော ငွေရှင်ကြေးရှင်စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီး  များက လာရောက်စိုးမိုးခြယ်လှယ်ချုပ်ကိုင်မှုရှိသည်ဟု အတွေးများဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံတော်အစိုးရအပေါ် အမြင်မကြည်လင်မှုများပေါ်ပေါက်လာကာ ဆန့်ကျင်လိုသော စိတ်များဖြစ်ခဲ့ကြပါသည်။

(ဆ)    လက်ရှိကျောက်မျက်ဥပဒေကို မိုးကုတ်မြို့နယ် တိုင်းရင်းသားပြည်သူလူထုများအနေဖြင့် မိရိုးဖလာရိုးရာထုံးတမ်းအစဉ်အလာအတိုင်း တစ်ပိုင်တစ်နိုင် ကျောက်မျက်တူးဖော် လုပ်ကိုင်ခွင့်ရရှိစေရေး၊ ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ပေးနိုင်ပါက တစ်ပိုင်တစ်နိုင်မှ ထွက်ရှိလာသော ကျောက်မျက်များကို နိုင်ငံတော်သို့ တရားဝင်အပ်နှံခွင့်ရရှိလာကာ နိုင်ငံတော် ရတနာခွန်များ တိုးတက်လာပြီး မိုးကုတ်မြို့နယ် တိုင်းရင်းသားပြည်သူလူထုများ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများရရှိ၍ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျော့နည်း ကျဆင်းလာမည်ဖြစ် ပါသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရအပေါ် ယုံကြည်အားထားမှုရလဒ်ကောင်းများလည်း ပေါ်ထွက်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်ခင်ဗျား။

နယ်‌ြမေဒေသတစ်ခု၏ ပြည်သူလူထု ကြီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထိုဒေသ၏ ဆင်းရဲသူများ စီးပွားရေးပြေလည်တိုးတက် အဆင်ပြေစေရန်လည်းကောင်း၊ အလုပ်လက်မဲ့ ပပျောက်ပြီး အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများရရှိစေရန်လည်းကောင်း ဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင် သည့် အခွင့်အလမ်းများရှိရန်လိုအပ်ပါသည်။ ယခုလက်ရှိ ကျောက်မျက်ဥပဒေအရ ကျောက်မျက် တူးဖော်ခွင့်လုပ်ငန်းကို ငွေကြေးစိုက်ထုတ်နိုင်သော လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများသာလုပ်ကိုင်နိုင်ပြီး မိုးကုတ် မြို့နယ် ဒေသခံဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများ လုပ်ကိုင်ခွင့်မရှိတော့ပါ။ သမိုင်းအရ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးရပြီး ကာလ၊ မရမီကာလ မိုးကုတ်ကျောက်မျက်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများဟာ မိုးကုတ်ဒေသခံ ပြည်သူလူထု များကို ရိုးရာတူးဖော်နည်းဖြင့် တစ်ပိုင်တစ်နိုင် ရှာဖွေလုပ်ကိုင်နိုင်သည့်အခွင့်အလမ်း ရိုးရိုးလိုင်စင် ဆောင်ရွက်ခွင့်ပြုသကဲ့သို့  ၂၀၀၄ ခုနှစ်ကလည်း မိုးကုတ်ဒေသခံများအား တစ်ပိုင်တစ်နိုင်လုပ်ငန်း အဖြစ် နိုင်ငံတော်မှခွင့်ပြုပေးခဲ့သည့် အခြေအနေများလည်းရှိခဲ့ပါသည်။ တစ်ပိုင်တစ်နိုင်လုပ်ကွက် ဆိုသည်မှာ ငွေအရင်းအနှီးအနည်းငယ်ဖြင့် အများသူငှာလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မိုးကုတ်မြို့နယ် တိုင်းရင်းသားရိုးရာနည်းဖြင့် ကျောက်မျက်တူးဖော်ခြင်းကိုဆိုလိုပါသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ တစ်ပိုင်တစ်နိုင် လုပ်ကွက်မှာလည်း တစ်နှစ်သာခွင့်ပြုမိန့်ရရှိခဲ့ပြီး တစ်ပိုင်တစ်နိုင် ကျောက်မျက်တူးဖော်ခွင်‌့လုပ်ငန်း ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ပါသည်။ သို့ပါ၍ မိုးကုတ်မြို့နယ်၏ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများ၊ ပြည်သူများ စီးပွားတိုးတက်ပြေလည်စေရန်လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချနိုင်ပြီး အလုပ် အကိုင်ရရှိရေးအခွင့်အရေးများ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်ရန်လည်းကောင်း ဥပဒေနှင့်အညီ မိုးကုတ်မြို့နယ် တိုင်းရင်းသား ပြည်သူလူထုအတွက် ၂၀၀၄ ခုနှစ်ကကဲ့သို့ နိုင်ငံတော်က တစ်ပိုင်တစ်နိုင် တူးဖော်ခွင့် လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ရှိ၊မရှိကို မေးမြန်းလိုပါတယ်။ တစ်ပိုင်တစ်နိုင် လုပ်ငန်းအစီအစဉ်ရှိမယ်ဆိုပါ ကလည်း မည်သည့်အချိန်၊ မည်သည့်ကာလတွင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မည်ကို သိလိုပါကြောင်း မေးမြန်းပါသည်။