၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့မှာ ဧရာဝတီမြစ်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင် ဦးစီး ပြီးတော့ ရန်ကုန်မြို့ မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်ရုံးမှာ မီဒီယာများနှင့် တွေ့ဆုံပြီးတော့ ဧရာဝတီမြစ်ကြီး ကို မည်သို့မည်ပုံ တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်သွားမည်ကို ရှင်းလင်းပြောကြားတဲ့ အစည်းအဝေး တစ်ရပ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ထို့အတူပဲ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့မှာလည်း ၎င်းအစည်းအဝေး နှင့်အလားတူ အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို နေပြည်တော်မှာရှိတဲ့ ပို့ဆောင် ရေးဝန်ကြီးဌာန အစည်းအဝေး ခန်းမမှာ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအစည်းအဝေးမှာ အခြားဝန်ကြီးများနှင့် ပြည်နယ်အဆင့်ဝန်ကြီးများ တက်ခဲ့ပါတယ်။ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များလည်းတက်ခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံခြားသားပညာရှင်များလည်း တက်ခဲ့ပါတယ်။ လိုအပ်ချက်များကို ဆွေး‌နွေးပါတယ်။ အဲဒီအစည်းအဝေး ၂ ခုမှာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင်က အမှာစကားပြောကြားတဲ့အခါမှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးမှ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးကို သားစဉ်မျိုးဆက် ရေရှည်တည်တံ့စွာ အသုံးပြုနိုင်ရေး တန်ဖိုးမြင့်သုံးစွဲနိုင်ရေး၊ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် စေရေးအတွက် အကျိုးရှိစွာအသုံးချနိုင်ရေးတို့ကို ဖြစ်နိုင်ချေများ စူးစမ်းလေ့လာပြီး ပတ်ဝန်းကျင် ဒေသအတွင်း နိုင်ငံခြားကို ရင်ပေါင်တန်းနိုင်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်သင့်သော အစီအမံများကို ဖော်ထုတ်ဆောင်ရွက်သင့်ပြီဖြစ်ကြောင်း လမ်းညွှန်ခဲ့ပါတယ်လို့ မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင်မှာလည်း ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက ဧရာဝတီမြစ်ကြီးပေါ်မှာ မြစ်ဖြတ်ရေတားတမံ အသေး (Low Head Dam)  ပေ ၃၀ အမြင့်များကို တည်ဆောက်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို တည်ဆောက်မယ်ဆိုလို့ရှိရင် ရေကြောင်း သွားလာမှုမှာ ရေကြောင်းရေနက်မှု ပိုမိုရရှိပြီး ရေကြောင်းသွားလာမှု ပိုမို ချောမွေ့လာပါမယ်။ သောက်သုံးရေလုံလောက်စွာ ရရှိလာပါမယ်။ စိုက်ပျိုးရေအလုံအလောက် ဖြန့်ဝေပေးနိုင်ပါမယ်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလည်းထုတ်နိုင်ပါမယ်။ ဒါ့အပြင်မှာ အထူးစီးပွားရေးဇုန်များကို ဖွံ့ဖြိုးလာစေဖို့ အတွက် အထောက်အကူပြုနိုင်ခြင်းစတဲ့ ရလဒ်ကောင်းများ ရရှိနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်လို့ ဆွေးနွေးသွားတာ ကြားသိရပါတယ်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်နဲ့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရဲ့ ပြောကြားချက် များဟာ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံအနာဂတ်တည်ဆောက်ရေးအတွက် လူမှုစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ကြီးမားစွာအထောက်အကူပြုနိုင်မယ့် စီမံကိန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည့်အတွက် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာကြိုဆိုရပါတယ်။

မြစ်ဖြတ်ရေတားတမံအနိမ့်စားများဟာ အခုမှ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ ဆောက်ဖို့စီစဉ်တုန်းပဲ ရှိပါသေးတယ်။ ဥရောပနိုင်ငံမှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ မှာပဲဖြစ်ဖြစ် တည်ဆောက်ပြီး ဖြစ်နေကြပါတယ်။ ဥပမာပြောရမယ်ဆိုရင် ဒင်းညုမြစ်ဖြတ်သန်း စီးဆင်း တဲ့ သြစတြေးလျနိုင်ငံမှာ ဒီလို ရေတားတမံ ၉ ခုကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်ကစပြီးတော့ ဆောက်ခဲ့တာ လေ့လာတွေ့ရှိရပါတယ်။ ထို့အတူပဲ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ မစ္စစ္စပီမြစ်ရဲ့ အထက်ပိုင်းမှာ မြစ်ဖြတ် အနိမ့်စားရေတားတမံ ၂၇ ခုကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်က စတင်ပြီးတော့ တည်ဆောက်ခဲ့တယ်ဆိုတာ ကိုလည်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါတယ်ခင်ဗျား။ ဥက္ကဋ္ဌကြီးခင်ဗျား။ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံဟာ မြစ်များနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တော့ အလွန်အင်မတန်ကံကောင်းတဲ့နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင်မြစ်ပိုင်ဆိုင်တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ မြစ်ရေကိုခွဲဝေသုံးစွဲစရာမလိုပါဘူးခင်ဗျား။ အခြားနိုင်ငံဘက်မှာ ဒီအခက်အခဲတွေနဲ့ များစွာ ပြဿနာဖြစ်ရပါတယ်။ ထို့အတူပဲ ကျွန်တော်တို့မြစ်များဟာ အရှေ့ကနေ အနောက်ကိုကြည့်မယ်ဆိုရင် သံလွင်မြစ်၊ စစ်တောင်းမြစ်၊ ဧရာဝတီမြစ်၊ ချင်းတွင်းမြစ်၊ ကုလားတန်မြစ်ဆိုပြီးတော့ မြစ်များရှိကြပါ တယ်။ သွားရေးလာရေးလည်း အသုံးတည့်ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာမှ ထူးခြားတာကတော့ ဧရာဝတီမြစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဧရာဝတီမြစ်ဟာ မေခမြစ်၊ မလိခမြစ် ပေါင်းဆုံတဲ့ မြစ်ဆုံကနေပြီးတော့ ပင်လယ်ဝအထိ မိုင်ပေါင်း ၁၃၀၀ ကျော်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေပါတယ်။ အမြင့်ကနေ အနိမ့်ကိုစီးတဲ့အတွက်ကြောင့် မြစ်ဆုံကနေ ပင်လယ်ဝအထိ အနိမ့်အမြင့် ကွာခြားချက်ဟာ ၄၉၂ ပေရှိပါတယ်။ အဲ့ဒီတော့ ပေ ၃၀ အမြင့် မြစ်ဖြတ်ရေတားတမံဆည်များကို တည်ဆောက်မယ်ဆိုရင် ၁၅ ခုခန့်အနည်းဆုံး တည်ဆောက် နိုင်တဲ့အနေအထားရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဧရာဝတီမြစ်ဟာ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း ရတဲ့အတွက်ကြောင့် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ၇ ခုကို အကျိုးပြုသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ကချင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ဧရာဝတီမြစ်ကြီးဟာ မေခမြစ်၊ မလိခမြစ်ပေါင်းဆုံပြီးတော့ မြစ်ဆုံကနေစီးခဲ့တဲ့နောက်မှာ ချင်းတွင်းမြစ်ဆီကိုဝင်ရောက်ပါ တယ်။ ဒါ့အပြင်မှာ ချင်းတွင်းမြစ်မှအပ ကျန်တဲ့မြစ်ငယ် ၃၁ စီးဟာ ဧရာဝတီမြစ်ထဲကို ဒေသအပိုင်း အခြားအလိုက် စီးဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ရေအရင်းအမြစ် ပေါလျှံပေါများမှုဟာလည်း အံ့မခန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီဧရာဝတီမြစ်ကြီးကို ကျွန်တော်တို့ စနစ်တကျသာ သုံးစွဲနိုင်မယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်ျတို့နိုင်ငံအတွက် ပိုမိုပြီးတော့ အကျိုးတွေဖြစ်ထွန်းမယ်လို့ မှတ်ယူရပါတယ်ခင်ဗျား။ ဒါကြောင့်မို့လို့ တန်ဖိုးကြီးတဲ့ သဘာဝအမွေအနှစ်ဖြစ်တဲ့ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးကို အကျိုးရှိအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့အတွက် EIA, SIA စတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို အတတ်နိုင်ဆုံးလျှော့ချနိုင်ပြီး Water Management System ကိုလည်း နိုင်ငံတကာစံချိန်စံညွှန်းနဲ့ဆောင်ရွက်မယ် ဆိုလို့ရှိရင် ကျွန်တော်တို့ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးက တန်ဖိုးကြီးမားသော ရလဒ်များ ပြန်လည်ပေးနိုင်စွမ်းရှိပါတယ် ခင်ဗျား။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီဧရာဝတီမြစ်ကြီးနှင့်ပတ်သက်လို့ မေးခွန်းကိုတော့ ဥက္ကဋ္ဌကြီးမှ တစ်ဆင့် ကျွန်တော်မေးမြန်းလိုပါတယ်။ ဒါကတော့ ဧရာဝတီမြစ်ကြီး ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး ဘက်စုံ ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများနှင့်ပတ်သက်ပြီးတော့ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မယ့် စီမံကိန်းဆိုင်ရာ ရှေ့အလား အလာများနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး သိသင့်သိထိုက်တဲ့ကိစ္စရပ်များကို ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးသိရှိနိုင်ရန် ရှင်းလင်း ပေးစေလိုပါကြောင်း မေးမြန်းပါသည်။